بندر آستارا؛ شاهکلید نقشه راه تجارت جهانی ایران؛ در خصوصیسازی میتوان بندر آستارا را نماد تحقق بهرهگیری از بهروزترین تجهیزات دریایی و بندری با سرمایهگذاری صد درصد خصوصی بر خلاف بسیاری از پروژههای دولتی برشمرد.
به گزارش پایگاه خبری آبهای آزاد، بهمن کاظمزاده، کارشناس ارشد مدیریت MBA گرایش لجستیک در یادداشتی بندر آستارا را دروازه سهگانه تجارت شمال برشمرده و راههای توسعه این بندر را تشریح کرده است.
اگر قرار است ایران به مرکز تجارت منطقه تبدیل شود، نمیتوان درباره پتانسیلهای بیهمتای دروازه سهگانه گیلان، یعنی آستارا، سخن نگفت. توسعه دریامحور ایران و لزوم تغییر نگاه از توسعه «خاکی» به توسعه «آبی» اکنون یک امر برگشتناپذیر است و در این میان بندر آستارا به عنوان یکی از کلیدیترین و منحصربهفردترین بنادر کشور در این مسیر و نقشش در کریدور شمال - جنوب نباید نادیده گرفته شود.
آستارا؛ نماد مشارکت پایدار و زیرساخت استثنایی
زمانی که از آینده دریامحور صحبت میکنیم، شاخصهای ما باید سرمایهگذاری کلان، زیرساخت مدرن و پایداری عملیاتی باشد. بندر آستارا یک نمونه موفق و بینظیر از این شاخصهاست که بر مبنای سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری مبنی بر توسعه دریامحور و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی شکل گرفته است.
در خصوصیسازی میتوان بندر آستارا را نماد تحقق این شعار یعنی بهرهگیری از بهروزترین تجهیزات دریایی و بندری با سرمایهگذاری صد درصد خصوصی بر خلاف بسیاری از پروژههای دولتی برشمرد که با سرمایهگذاری بخش خصوصی و با حجم بیش از 4 هزار و 500 میلیارد تومان از صفر تا صد ایجاد شده است. این حجم سرمایه بخش خصوصی در زیرساخت و روساخت، گواهی بر نگاه کارآفرینانه و پایداری اقتصادی پروژه است.
این بندر مجهز به ناوگان دریایی و تجهیزاتی با استانداردهای بالای اروپایی است؛ از جمله لایروبهای هاپر ساکشن و کاتر ساکشن و... . در واقع میتوان گفت بندری که بتواند خودکفایی در لایروبی داشته باشد، پایداری عملیاتی خود را در تمام فصول تضمین میکند. برخورداری از تجهیزات بندری متنوع برای تخلیه و بارگیری انواع کالا، این مجتمع بندری را به یک هاب لجستیکی کارآمد مبدل کرده است.
این بندر به عنوان یک بندر پیشرو در بنادر شمال کشور، مجهز به سیستم تماممکانیزه تخلیه غلات است که این فناوری پیشرفته، نهتنها فرآیند انتقال غلات از کشتی به سیلوها را با سرعت و دقت کمنظیری توسط یک دستگاه مکنده غلات با ظرفیت قابل توجه ۳۰۰ تن در ساعت انجام میدهد، بلکه کارایی عملیاتی بندر را در زنجیره تأمین غذایی و تبادلات کریدوری به طور چشمگیری افزایش داده و نقشی استثنایی در تثبیت موقعیت ایران در اقتصاد دریای خزر ایفا میکند.
مزیت سهگانه؛ یگانه پل ارتباطی ایران با اوراسیا
یکی از بزرگترین اشتباهات در مدیریت مناطق آزاد، نبود «محور تخصصی» است. اما آستارا به تنهایی یک محور تخصصی ترانزیت سهگانه را در خود جا داده که شبیه آن در ایران اندک است.
مرز ریلی: خط آهن بینالمللی آستارا - آستارا (ایران و جمهوری آذربایجان)
مرز دریایی: بندری مدرن و مجهز با مدیریت کاملاً خصوصی در حاشیه دریای خزر
مرز زمینی: اتصال به جاده بینالمللی و گمرک فعال زمینی
منطقه ویژه اقتصادی بندر آستارا با فاصله کمتر از ۲,۵ کیلومتر با مسیر خطآهن سراسری رشت - آستارا، یکپارچهسازی لجستیکی (Intermodal) را به واقعیتی عملی تبدیل کرده است. این ویژگی سهگانه، آستارا را به یک مرکز لجستیک حیاتی در کریدور بینالمللی شمال - جنوب (INSTC) و تجارت با اوراسیا تبدیل میکند.
بندر آستارا؛ تنها گزینه مطمئن در برابر کریدورهای رقیب
در شرایطی که رقبا در منطقه به دنبال کاهش اهمیت مسیر ترانزیتی ایران هستند (از جمله کریدور زنگزور)، بندر آستارا به دلیل نزدیکی جغرافیایی و روابط تاریخی - فرهنگی، به عنوان یک رقیب و جایگزین قدرتمند برای حفظ سهم ایران از تجارت اوراسیا مطرح است.
آمار بالای ترانزیت و ترانشیپ کالا به مقاصدی چون عراق، افغانستان، اقلیم کردستان، ترکیه و... که هماکنون از این بندر انجام میشود، نشان میدهد مجتمع بندری آستارا صرفاً یک پتانسیل روی کاغذ نیست، بلکه یک واقعیت عملیاتی است.
نزدیکی این بندر به بنادر مهمی همچون بنادر جمهوری آذربایجان، روسیه و قزاقستان در دریای خزر، همچنین دسترسی زمینی به کشورهای جمهوری آذربایجان، ترکیه، ارمنستان و عراق، مزیت حملونقل دریایی و زمینی کوتاهمدت و بهینه را فراهم میکند که در مدل اقتصادی کریدورها یک فاکتور تعیینکننده است.
فراتر از مزایای تجاری، موقعیت و زیرساختهای آستارا آن را به یک نقطه حیاتی در پدافند غیرعامل کشور نیز تبدیل کرده است. اتصال این بندر به شبکه ریلی کریدور شمال - جنوب، یک مسیر انعطافپذیر و استراتژیک برای واردات و صادرات و ترانزیت در شرایط بحرانی، تحریمها یا درگیریهای ژئوپلیتیک فراهم میآورد. این توانایی در حفظ پیوستگی لجستیکی، بهویژه در حوزه امنیت غذایی (با توجه به قابلیتهای غلات)، اهمیت زیرساختهای آستارا را از یک مزیت اقتصادی صرف، به یک عامل تضمینکننده پایداری ملی ارتقا میدهد.
نگاه نو نیازمند دیدن تمام نقاط قوت است
توسعه دریامحور، فقط ساخت اسکله نیست، بلکه ایجاد ارزش افزوده، زنجیره لجستیک یکپارچه و امنیت اقتصادی است. امنیت پایداری که در سواحل جنوب وجود دارد، یک مزیت ملی است اما توسعه اقتصادی در شمال کشور با توسعه زیرساختهای ترانزیتی و زیرساختهای ریلی و بندری تضمین میشود.
در مجموع میتوان گفت آینده ایران دریامحور است اما این آینده زمانی پایدار، رقابتی و مولد خواهد بود که تمام دروازههای آن، بهویژه دروازه (مرز) سهگانه آستارا، با تمام پتانسیلهای خود دیده و حمایت شوند. نادیده گرفتن منطقه ویژه اقتصادی آستارا که خود یک کارخانه تولید ثروت و اشتغال پایدار است، به معنی نادیده گرفتن بخشی حیاتی از نقشه راه تجارت جهانی ایران است.
در نهایت، تحقق اهداف کلان سند «ایران دریامحور» و تثبیت موقعیت ژئواکونومیک کشور به عنوان هاب ترانزیتی اوراسیا، نیازمند اتخاذ تدابیر قاطع دولت در توجه ویژه به بندر آستاراست. همچنین اتصال فوری شبکه ریلی سراسری (رشت -آستارا) به منطقه ویژه اقتصادی بندر آستارا که به عنوان آخرین حلقه کریدور بینالمللی شمال - جنوب (INSTC) محسوب میشود، حیاتی است.
قرار گرفتن آستارا در یک جغرافیای اقتصادی بینظیر، دسترسی مستقیم ایران به دریای خزر و کشورهای حاشیه خزر را فراهم میآورد و با تسریع در ترانزیت کالا بین هند و اروپا بهسرعت مزیتهای رقابتی ایران را افزایش میدهد. این راهکار تنها یک طرح زیرساختی نیست، بلکه یک پاسخ استراتژیک است که میتواند کریدور جایگزین مهمی در برابر طرحهای ژئوپلیتیکی مانند کریدور زنگزور تلقی شود و نهتنها تهدید حذف ایران از مسیرهای ترانزیتی قفقاز را خنثی کند، بلکه با ایجاد یک کریدور تجاری پایدار و امن، منافع ملی ایران را در معادلات نوین منطقهای تضمین کند.
ثبت دیدگاه